21 saylı Xüsusi Notariatın notariusu,
Daxil Kərimov

20 Yanvar faciəsinin 36-cı ildönümü Azərbaycan xalqının yaddaşında həm dərin kədər, həm də böyük qürur hissi ilə xatırlanır. Bu tarix yalnız qanlı bir gecə deyil, eyni zamanda xalqın öz azadlığı və ləyaqəti uğrunda ayağa qalxmasının rəmzidir. 20 Yanvar hadisələri Azərbaycan tarixində faciə ilə yanaşı, qəhrəmanlıq və rəşadət nümunəsi kimi xüsusi yer tutur. Həmin gecə xalqın iradəsi güllə və tanklarla sındırıla bilmədi, əksinə, daha da möhkəmləndi.

36 il əvvəl baş verən hadisələr sovet imperiyasının xalqın azadlıq istəyinə qarşı göstərdiyi amansız münasibətin açıq təzahürü idi. Dinc əhaliyə qarşı ağır hərbi texnikadan istifadə olunması, günahsız insanların qətlə yetirilməsi insanlığa sığmayan bir cinayət idi. Bu qanlı qırğın Azərbaycan xalqının iradəsini qırmaq məqsədi daşısa da, əks nəticə verdi. Xalq öz birliyini və mübarizə əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

20 Yanvar gecəsi doğma Vətənin azadlığını, xalqın şərəf və ləyaqətini hər şeydən üstün tutan mərd oğullar canlarını fəda etdilər. Onlar ölümün gözünə dik baxaraq azadlıq yolunda şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. Həmin gün Azərbaycan xalqı müstəqillik uğrunda ilk böyük şəhidlərini verdi. Bu fədakarlıq xalqımızın yaddaşında əbədi iz buraxdı.

Azadlığa gedən yolun nə qədər ağır və keşməkeşli olduğunu 20 Yanvar hadisələri açıq şəkildə göstərdi. Tankların qarşısına sinə gərən insanlar qorxuya deyil, haqqın və ədalətin gücünə inanırdılar. Həmin gecə tökülən qanlar milli azadlıq hərəkatının dönüş nöqtəsinə çevrildi. Xalq öz taleyinin sahibinin özü olduğunu dərk etdi.

Sovet qoşunlarının Bakıda və digər bölgələrdə törətdiyi qanlı qırğından uzun illər keçsə də, o günlərin ağrısı unudulmur. Hər il yanvar ayı gəldikcə xalqın qəlbində həmin gecənin sızıltısı yenidən canlanır. Bu faciə yalnız bir ailənin deyil, bütöv bir millətin dərdidir. Eyni zamanda bu dərd xalqın mübarizə ruhunu daha da gücləndirib.

Qanlı 20 Yanvar faciəsinə siyasi-hüquqi qiymətin verilməsi məsələsi uzun müddət açıq qaldı. Bu mühüm məsələ ilk dəfə məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin qətiyyəti sayəsində gündəmə gətirildi. 1990-cı il yanvarın 21-də Ulu Öndər Moskvada Azərbaycanın daimi nümayəndəliyinə gələrək xalqla həmrəy olduğunu açıq şəkildə bəyan etdi. O, bu hadisəni törədənləri kəskin şəkildə pislədi və susmağın xəyanət olduğunu göstərdi.

Ümummilli Lider Heydər Əliyev 20 Yanvar hadisələrini hüquqa, demokratiyaya və humanizmə zidd bir cinayət kimi qiymətləndirdi. O, sovet rəhbərliyinin bu addımını kobud siyasi səhv və insanlığa qarşı yönəlmiş zorakılıq kimi xarakterizə etdi. Bu mövqe o dövr üçün böyük cəsarət tələb edirdi. Ulu Öndər bir daha xalqının yanında olduğunu sübut etdi.

Heydər Əliyev xalqımızın başına gətirilən bu müsibəti dünya ictimaiyyətinə çatdırmaqdan çəkinmədi. O, faciənin Azərbaycanın o dövrdəki rəhbərliyinin xəyanəti nəticəsində baş verdiyini açıq şəkildə bəyan etdi. Bu hadisənin cinayət xarakteri daşıdığını dəfələrlə vurğuladı. Bu mövqe Azərbaycan xalqının haqq səsinin dünyaya çatdırılmasında mühüm rol oynadı.

1990-cı ilin iyulunda Ümummilli Liderin Moskvadan Vətənə qayıdışı xalq üçün böyük ümid oldu. Elə həmin ilin noyabrında onun təşəbbüsü ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisində 20 Yanvar faciəsinə ilk siyasi-hüquqi qiymət verildi. Qəbul olunan qərar tarixi əhəmiyyət daşıyırdı. Bu addım Heydər Əliyev qətiyyətinin bariz nümunəsi idi.

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra müəyyən bir dövrdə 20 Yanvarla bağlı həqiqətlərin tam açıqlanması mümkün olmadı. 1993-cü ilə qədər iqtidarda olanlar bu ağır faciəyə real qiymət verməyə cəsarət etmədilər. Xalq isə həqiqətin gec-tez üzə çıxacağına inanırdı. Bu inam boşa getmədi.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə qayıdışından sonra 20 Yanvar hadisələrinin əsl mahiyyəti dövlət səviyyəsində açıqlandı. 1994-cü ildə faciəyə tam siyasi-hüquqi qiymət verildi. Cinayəti törədənlərin adları ictimaiyyətə çatdırıldı. 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan edildi.

Bu qərar 20 Yanvar şəhidlərinin ruhuna böyük ehtiramın ifadəsi idi. Xalq öz şəhidlərinə sahib çıxdığını bir daha göstərdi. Artıq bu faciə unudulmur, tarixdən silinmir. Əksinə, nəsildən-nəslə ötürülən milli yaddaşa çevrilir.

Azərbaycan xalqı 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsini hər zaman dərin hörmətlə yad edir. Hər il Şəhidlər xiyabanına axın edən insanlar bu ehtiramın canlı sübutudur. Bu ziyarətlər təkcə matəm deyil, həm də milli qürur hissidir. Şəhidlərin adı xalqın qəlbində əbədi yaşayır.

Dövlət tərəfindən 20 Yanvar şəhidlərinin ailələrinə xüsusi qayğı göstərilir. Onların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir. Pensiya təminatı, mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması və digər sosial məsələlər diqqət mərkəzində saxlanılır. Bu, dövlətin şəhid ailələrinə mənəvi borcunun təzahürüdür.

Bu gün Ulu Öndərin və bütün şəhidlərimizin ruhları şaddır. Çünki Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa edib. Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə xalqımız 30 illik işğala son qoydu. Bu zəfər şəhidlərin qanının yerdə qalmadığını sübut etdi.

Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda geniş bərpa və quruculuq işləri aparılır. Azad edilmiş torpaqlarda həyat yenidən canlanır. Böyük Qayıdış Proqramı mərhələli şəkildə həyata keçirilir. Bu proses Azərbaycanın gücünü və gələcəyə inamını göstərir.

Bu gün üçrəngli bayrağımız bütün ərazilərimizdə qürurla dalğalanır. Bu bayraq 20 Yanvar şəhidlərinin arzusunun gerçəkləşdiyini simvolizə edir. Azərbaycan artıq müstəqil və qalib dövlətdir. Bu müstəqillik asan qazanılmayıb.

20 Yanvar faciəsi xalqımız üçün həm dərs, həm də güc mənbəyidir. Bu hadisə göstərdi ki, azadlıq uğrunda mübarizə müqəddəsdir. Qanla yazılan bu tarix milli kimliyimizin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Azərbaycan xalqı bu yaddaşı daim yaşadacaq.