"Kür-Xəzər" Xeyriyyə İctimai Birliyinin sədri,
Akif Kərimov

20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının tarixində təkcə qanlı və faciəvi hadisə kimi deyil, eyni zamanda milli oyanışın, azadlıq əzminin və qəhrəmanlıq ruhunun parlaq təcəssümü kimi dərin iz qoyub. Bu hadisə xalqımızın əsrlər boyu formalaşmış azadlıq sevgisinin və haqsızlığa boyun əyməyən xarakterinin açıq ifadəsi oldu. 20 Yanvar gecəsi baş verənlər Azərbaycan xalqının yaddaşına silinməz ağrı, eyni zamanda qürur mənbəyi kimi həkk olundu. Həmin gün xalq öz taleyinə sahib çıxmaq iradəsini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

36 il əvvəl Azərbaycanın paytaxtı Bakı və respublikanın bir sıra bölgələri Sovet ordusunun ağır texnikası altında qan gölünə çevrildi. Silahsız mülki əhaliyə qarşı həyata keçirilən bu hərbi əməliyyat insanlıq əleyhinə törədilmiş ağır cinayət idi. Qadın, uşaq, qoca demədən dinc insanların gülləbaran edilməsi totalitar rejimin əsl simasını üzə çıxardı. Bu qanlı hadisə xalqımızın müstəqillik arzularını boğmaq məqsədi daşısa da, əksinə, azadlıq mübarizəsini daha da alovlandırdı.

20 Yanvar hadisələri Azərbaycan xalqının müstəqillik və azadlıq uğrunda apardığı mübarizənin dönüş nöqtəsi oldu. Həmin gecə şəhid olan Vətən övladları xalqın iradəsini sındırmaq istəyənlərə qarşı sinələrini sipər etdilər. Onlar öz canları bahasına gələcək nəsillərə azad və suveren Azərbaycan miras qoydular. Bu fədakarlıq milli şüurun möhkəmlənməsində həlledici rol oynadı.

Həmin qanlı gecədə doğma Vətənin şərəfini, ləyaqətini hər şeydən üstün tutan mərd oğul və qızlarımız şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. Onların hər biri azadlıq yolunda şam kimi əriyərək xalqın yolunu işıqlandırdı. Azərbaycan xalqı məhz həmin gün öz müstəqilliyi uğrunda ilk böyük qurbanlarını verdi. Bu qurbanlar milli tariximizin ən şərəfli səhifələrindən birinə çevrildi.

Sovet ordusunun Bakıda və digər şəhərlərdə törətdiyi qırğın uzun illər keçsə də, xalqımızın yaddaşından silinməyib. O gecənin güllə səsləri, sirenlər, qan içində qalan küçələr bu gün də xatirələrdə yaşayır. 20 Yanvar yalnız keçmişin hadisəsi deyil, bu gün də milli şüuru diri saxlayan bir dərsdir. Bu faciə xalqın azadlıq dəyərinin nə qədər baha başa gəldiyini göstərdi.

Qanlı 20 Yanvar faciəsinə siyasi və hüquqi qiymətin verilməsi məsələsi uzun müddət açıq qaldı. Bu məsələnin həlli məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin qətiyyəti və siyasi iradəsi sayəsində mümkün oldu. 1990-cı il yanvarın 21-də Ulu Öndərin Moskvada verdiyi bəyanat tarixi cəsarət nümunəsi idi. O, açıq şəkildə bu qırğını törədənləri ittiham edərək xalqla həmrəy olduğunu bəyan etdi.

Heydər Əliyev həmin çıxışında 20 Yanvar hadisələrini hüquqa, demokratiyaya və humanizmə zidd bir cinayət kimi qiymətləndirdi. O, Sovet rəhbərliyinin bu addımını kobud siyasi səhv və xalqımıza qarşı yönəlmiş ağır cinayət adlandırdı. Bu mövqe o dövrdə böyük risklərə baxmayaraq, xalqın haqq səsini dünyaya çatdırdı. Ulu Öndər bununla da öz xalqına sədaqətini bir daha sübut etdi.

Ümummilli Lider dəfələrlə vurğulayıb ki, 20 Yanvar faciəsi Azərbaycanın o vaxtkı rəhbərliyinin xəyanəti nəticəsində baş verib. Onun bu qəti mövqeyi tarixi həqiqətlərin üzə çıxarılmasında mühüm rol oynadı. Bu yanaşma hadisələrə düzgün siyasi qiymətin verilməsinin əsasını qoydu. Xalq məhz bu mövqedə öz liderini gördü.

1990-cı ilin iyulunda Heydər Əliyevin Moskvadan Naxçıvana qayıdışı milli mübarizədə yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Həmin ilin noyabrın 21-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisində 20 Yanvar faciəsinə ilk dəfə siyasi-hüquqi qiymət verildi. Bu qərar tarixi ədalətin bərpası istiqamətində atılmış mühüm addım idi. Ulu Öndərin qətiyyəti bu prosesin əsas dayağı oldu.

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra uzun müddət 20 Yanvar hadisələrinə tam və obyektiv qiymət verilmədi. 1993-cü ilə qədər hakimiyyətdə olan qüvvələr bu məsuliyyəti üzərlərinə götürməyə cəsarət etmədilər. Tarixi həqiqətlərin üstündən sükutla keçilməsi xalqda ciddi narazılıq yaradırdı. Bu boşluq yalnız güclü siyasi iradə ilə aradan qaldırıla bilərdi.

Heydər Əliyevin 1993-cü ildə yenidən ölkə rəhbərliyinə qayıdışı ilə 20 Yanvar hadisələrinə münasibətdə dönüş yarandı. 1994-cü ildə bu faciəyə dövlət səviyyəsində tam siyasi-hüquqi qiymət verildi. Cinayəti törədənlərin adları ictimaiyyətə açıqlandı və tarixi ədalət bərpa olundu. 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan edildi.

Bu qərar Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmlənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Dövlət ilk dəfə olaraq xalqın dərdinə rəsmi səviyyədə sahib çıxdığını nümayiş etdirdi. Bu yanaşma şəhidlərin ruhuna ehtiramın ifadəsi oldu. Eyni zamanda gələcək nəsillərə tarixi həqiqətlərin unudulmaması mesajı verildi.

Azərbaycan xalqı 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsini hər zaman dərin ehtiramla yad edir. Hər il minlərlə insan Şəhidlər xiyabanını ziyarət edərək azadlıq uğrunda canlarından keçənlərin ruhu qarşısında baş əyir. Bu ziyarətlər milli birlik və həmrəyliyin təzahürüdür. Xalq öz şəhidlərini heç vaxt unutmadığını bu şəkildə nümayiş etdirir.

20 Yanvar şəhidlərinin ailələri və əlilləri daim dövlət qayğısı ilə əhatə olunub. Onların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir. Pensiya təminatı, mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması və digər sosial məsələlər dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir. Bu qayğı şəhidlərə olan mənəvi borcun ifadəsidir.

Bu gün Azərbaycan müstəqil və suveren dövlətdir. Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu tarixi Zəfər qazanaraq torpaqlarımızı işğaldan azad etdi. Bu qələbə 20 Yanvar şəhidlərinin də ruhunu şad etdi. Çünki onların arzusu azad və bütöv Azərbaycan idi.

Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri bu arzunun gerçəkləşdiyini sübut edir. Böyük Qayıdış Proqramı uğurla icra olunur və həyat yenidən bu torpaqlara qayıdır. Azərbaycanın üçrəngli Bayrağı azad edilmiş ərazilərdə qürurla dalğalanır. Bu mənzərə şəhidlərin qanının yerdə qalmadığını göstərir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası bütün şəhidlərimizin fədakarlığının nəticəsidir. 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının da bu müqəddəs yolda xüsusi yeri var. Onların göstərdiyi cəsarət və iradə bu günkü güclü Azərbaycanın təməlində dayanır. Bu tarix xalqımıza həm kədəri, həm də qüruru birlikdə yaşamağı öyrədib.