Füzuli rayonu Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yerləşir və qədim tarixə, zəngin mədəni irsə malik bir ərazidir. 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunan Füzuli rayonu Qarabağ müharibəsinin ən çox zərər çəkən bölgələrindən biri olmuşdur. İşğal nəticəsində rayonun 55 mindən çox sakini doğma torpaqlarını tərk etməyə məcbur qalmış, yüzlərlə insan şəhid olmuş, çoxsaylı tarixi, mədəni və dini abidələr isə dağıdılmışdır.
Füzuli Azərbaycanın mədəni irsinin mühüm mərkəzlərindən biri kimi tanınırdı. Burada Əcəmi memarlıq məktəbinin təsiri ilə inşa edilmiş Babı, Əhmədalılar və Arğalı türbələri, Hacı Ələkbər məscidi, Qarğabazar karvansarası kimi memarlıq abidələri uzun əsrlər boyu tariximizin canlı şahidləri olmuşdur. Təəssüf ki, bu abidələrin əksəriyyəti işğal dövründə erməni vandalizminin qurbanına çevrilmiş, bəziləri isə tamamilə məhv edilmişdir.
Birinci Qarabağ müharibəsində füzulililər Vətənin müdafiəsində böyük qəhrəmanlıq göstərmiş, yüzlərlə şəhid vermişlər. Lakin 1993-cü ilin avqustunda rayonun əsas hissəsi işğal edilmişdi. 1994-cü ilin dekabrında Azərbaycan Ordusu tərəfindən həyata keçirilən Horadiz əməliyyatı nəticəsində Füzulinin 21 kəndi və strateji əhəmiyyətə malik Horadiz qəsəbəsi azad edildi. Bu qələbə Azərbaycanın sonrakı hərbi uğurlarına yol açan mühüm dönüş nöqtəsi oldu.
Uzun illər işğal altında qalan Füzuli torpaqları 27 sentyabr 2020-ci ildə başlayan Vətən müharibəsi zamanı qəhrəman Azərbaycan əsgərlərinin igidliyi ilə tam azad olundu. 17 oktyabr 2020-ci ildə Prezident İlham Əliyev Füzuli şəhərinin azad edildiyini elan etdi. Bu, həm tarixi ədalətin bərpası, həm də 30 ilə yaxın davam edən nisgilin sona çatması demək idi.
Hazırda Füzuli rayonu sürətlə bərpa olunur. Dağıdılmış infrastruktur yenidən qurulur, yollar, körpülər, məktəblər və mədəniyyət ocaqları bərpa edilir. Ən mühüm layihələrdən biri Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının istifadəyə verilməsidir. Bu, azad edilmiş Qarabağ bölgəsinə həyatın qayıtmasının simvolu hesab olunur.
Füzuli təkcə bir rayon deyil -o, Azərbaycan xalqının dözümünün, iradəsinin və qələbə ruhunun simvoludur. İşğal illərində məhv edilən hər bir daş, hər bir abidə indi yenidən dirçəlir. Bu torpaqların hər qarışı şəhid qanı ilə sulanmış, hər nəfəsi Vətən sevgisi ilə yoğrulmuşdur.
Füzulinin işğalı təkcə bir coğrafi ərazinin deyil, həmçinin bir xalqın yaddaşının, ruhunun yaralanması idi. Amma onun azadlığı, Azərbaycan xalqının birliyinin və gücünün parlaq sübutuna çevrildi. Bu gün Füzuli dirçəlir və o dirçəliş, əslində, Azərbaycanın gələcək nəsillərinə ümidin, qürurun və qələbə ruhunun mirasıdır.

Rəvanə Kərimova, Nəsimi Rayon Gənci.