• Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Cəmiyyət
  • Araşdırma
  • Hadisə
  • Müsahibə
  • Mədəniyyət
  • Dünya
  • İdman
  • Maraqlı
  • Video
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Cəmiyyət
  • Araşdırma
  • Hadisə
  • Müsahibə
  • Mədəniyyət
  • Dünya
  • İdman
  • Maraqlı
  • Video

15 iyul dövlət çevrilişinə cəhd: Səbəb, məqsəd və nəticə

Dünya

15-07-2024, 16:00

15 iyul dövlət çevrilişinə cəhd: Səbəb, məqsəd və nəticə


Bu gün Türkiyədə 15 iyul 2016-cı il xain dövlət çevrilişinə cəhdin növbəti ili qeyd olunur. Dövlət çevrilişinin qarşısın almaq üçün ayağa qalxan xalq və ordu ümumilikdə 252 şəhid verdi və 2740 nəfər isə qazi oldu. 2016-cı ildən sonra 15 iyul Türkiyədə Demokratiya və Milli Birlik Günü kimi qeyd olunmaqdadır. Hadisədən illər ötməsinə baxmayaraq Türkiyədəki dövlət çevrilişinə cəhd bu gün də öz aktuallığını saxlamaqdadır. Çünki bu planın arxasında dayanan güclər bu gün də Türkiyəyə qarşı çirkli niyyətlərini həyata keçirməkdə isralıdırlar və məqam düşdükcə Türkiyəyə qarşı bu niyyətlərini həyata keçirməyə çalışırlar.

2016-cı ilə 15 iyuldakı dövlət çevrilişinin səbəbləri, hədəfi nə idi? Bu plan hansı nəticələrə hesablanmışdı?

Səbəblərə gəldikdə onu qeyd etmək lazımdır ki, AKP-nin iqtidara gəlişi ilə Türkiyədə yeni bir mərhələdə başladı.

Birincisi, ötən əsrin 70-ci illərindən sonra Türkiyədə hakimiyyət uğrunda savaşda yaranan siyasi böhrana son verildi və ölkədə tədricən siyasi sabitlik yaranmağa başladı. Çünki AKP iqtidarınadək Türkiyənin siyasi həyatında bir böhran hökm sürməkdə idi. Tez-tez hökumət böhranları yaranırdı və bu da hakimiyyət dəyişikliyi ilə nəticələnirdi. Seçkilərdə iştirak edən siyasi qüvvələr seçkilərin nəticəsi olaraq mütləq çoxluğu əldə edib təkbaşına hökumət qura bilmədiyindən ölkədə məcburi şəkildə koalisiya hökumətləri qurulurdu. Bu hökumətlərin də ömrü çox olmurdu. Koalisiya hökumət daxilində ziddiyətlər yarandığından müddət başa çatmadığından hökumətlər dağılırdı. Hətta təkbaşına hökuməti quran siyasi qüvvələrin hakimiyyəti uzun sürmürdü. Siyasi böhran nəticəsində ya yeni hökumət qurulurdu, ya da dövlətçiliyə təhdid yarandığı üçün ordu idarəçiliyi ələ keçirirdi. Bu da nəticə etibarilə Türkiyə dövlətçiliyinin siyasi-iqtisadi gücünü zəiflətməklə yanaşı, beynəlxalq imicinə də zərbə vururdu. Bu həm də Türkiyə cəmiyyətini yorurdu. Ölkə iqtisadiyyatının davamlı inkişafına, beynəlxalq aləmdə söz sahibi olmasına mane olurdu.

Nəticə etibarilə Türkiyə NATO üzvü kimi hərbi cəhətdən qüdrətli ölkə olmasına baxmayaraq dünya güclərinin əlində alət rolunu oynayırdı. Lakin AKP iqtidarı ilə bütün bunlara - hakimiyyət uğrunda savaşlarda siyasi böhranlara son verildi. Ordu da siyasi böhranlara müdaxilədən kənarlaşdırıldı. Yəni ordunun da siyasi böhranlardan sui-istifadə hallarına son verildi. Bununla da Türkiyə siyasi və iqtisadi cəhətdən davamlı inkişaf yoluna qədəm qoymaqla ən qısa zamanda dünyanın ən nüfuzlu ölkələrindən biri olmaqla beynəlxalq aləmdə ciddi aktorlardan birinə çevrildi. Beynəlxalq miqyasda baş verən proseslərdə artıq Ankaranın rəyi və mövqeyi nəzər alınmağa başlanıldı.

İkincisi, AKP iqtidarı Türkiyənin uzun illər əziyyət çəkdiyi PKK terroruna qarşı dialoq siyasəti həyata keçirməyə başladı.
Üçüncüsü, hərbi-sənaye kompleksinin inkişafı nəticəsində Türkiyə təkcə ordu baxımdan deyil, həm də hərbi-sənaye cəhətdən qüdrətli ölkəyə çevrildi. Bu gün Türkiyənin istehsal etdiyi hərbi texnikalara, silah-sursata böyük maraq və diqqət var. Bu da Türkiyənin gücünə əlavə güc qatmaqdadır.

Dördüncüsü, siyasi, iqtisadi sabitliyin yaranıb inkişaf mərhələsinə qədəm qoyması ilə Türkiyə dünyanın 20 ən güclü "G20" ölkələr arasında yer aldı.

Beşincisi, Türkiyənin bu imkanları dünyanın yenidən şəkilləndirilməsi prosesində gedən geosiyasi və geoiqtisadi savaşlarda önəmli rolunu ön plana çıxardı. Belə ki, Türkiyə dünyanın yenidən şəkillənməsində gedən geosiyasi və geoiqtisadi mübarizəsi nəticəsində bütün enerji, nəqliyyat və digər logistik dəhlizlərin Türkiyə üzərindən keçməsi bu ölkəni sözün əsl mənasına hab bir ölkəyə çevirdi.

Altıncısı, geosiyasi və geoiqtisadi proseslər Türk dövlətlərinin bir güc mərkəzi kimi ortaya çıxmasını zəruri etdi. Türkiyə olmadan Türk dünyasının siyasi-iqtisadi-hərbi güc mərkəzi kimi formalaşması mümkün deyil.

Yeddincisi, dünyanın yenidən şəkillənməsində Ankara bütövlükdə Avrasiya məkanında, xüsusən də Türk coğrafiyasında, Orta və Şimali Afrikada önəmli bir faktor kimi ortaya çıxdı. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın "Ərəb baharı" dövründə Yaxın Şərq və Şimali Afrika ölkələrinə səfəri bunun bariz nümunəsi oldu. Prezident Ərdoğan yeni dünyanın yeni lideri kimi qəbul edilməyə başlandı.

Bütün bu və digər amillər Türkiyənin təkcə gücünə güc qatmaqla dünyanın əsas söz sahibi və nəticədə qlobal güc kimi formalaşmasına geniş imkanlar açırdı.

Bax bütün bu faktorlar nəinki Qərbi, o cümlədən digər dünya güclərini də narahat edirdi. Bu güclər bir araya gələrək Türkiyənin artan rolunun qarşısını almaq üçün ən müxtəlif yollara əl atdılar. Oyunları boşa çıxdıqda isə uzun illər boyu dövlət içinə yerləşdirdikləri FETÖ vasitəsilə bunu reallaşdırmağa çalışdılar. Hədəf yenidən Türkiyənin 70-ci və 90-cı illərin Türkiyəsinə qaytarmaq, nəzarət altında olan bir dövlətə çevirmək idi.

Lakin türk xalqının və ordusunun prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın ətrafında sıx birləşməsi nəticəsində məkrli planların qarşısı alındı.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, bu çevriliş cəhdi təkcə Türkiyəyə qarşı deyildi, həm də yenicə formalaşan Türk birliyinə qarşı idi.
Türkiyəyə qarşı bu çirkin oyunlar bu gün də davam etməkdədir. Bu gün Yaxın Şərqdə, xüsusən də Qəzzada, Livanda, Suriyada, İraqda, Qafqazda, Mərkəzi Asiyada baş verən proseslərin arxasında həm də məkrli bir Türkiyə planı var. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan təsadüfən demir ki, Qəzza Anadolunun müdafiə səngəridir. Əgər İsrail, Qərb və bəzi digər ölkələr Qəzzada məsələni həll edərsə, növbəti proseslər Türkiyə ilə sərhəddə başlayacaq. Son zamanlarda Qərb və İsrailin, hətta İranın dəstəyi ilə Suriyada terrorçu PKK/YPG əlaltı dövlətin yaradılması istiqamətindəki cəhdlər bunun sübutudur. Çünki bütün dünya gücləri yaxşı anlayır ki, Türkiyənin gücə çevrilməsi, onların nəinki bölgədə, bütövlükdə dünyada çirkin niyyətlərini həyata keçirilməsinə mane olacaq.

Ona görə də hər vasitə ilə Türkiyənin çökdürülməsi planını həyata keçirməyə çalışırlar. Lakin onu da unudurlar ki, bu gün heç bir güc Türkiyənin və Türk dünyasının ilk mərhələdə siyasi-iqtisadi, növbəti mərhələdə hərbi güc kimi formalaşmasının qarşısını ala bilməyəcəklər. Bu özünü 2020-ci ildə Azərbaycanın Ermənistanın işğlaçılıq siyasətinə son verilməsində, Türk dünyasının vahid güc kimi formalaşması istiqamətində, Yaxın Şərqdə və dünyanın digər bölgələrində oynadığı rolda göstərir.

XXI əsr Türk əsridir və Ankara qarşıya qoyulan hədəflərə uğurla nail olacaq.

Oxunub: 10194
Paylaş:
Digər xəbərlər

Dünya

11-07-2024, 09:52

Türkiyədə zəlzələ oldu

Dünya / Video

2-07-2024, 11:37

Türkiyədə suriyalılara qarşı etirazlar davam edir - Video

Dünya

30-09-2023, 11:09

Türkiyədə avtobus aşıb, 5 nəfər ölüb, 30 nəfər yaralanıb

Dünya / Video

28-12-2023, 13:49

Türkiyədə faciə: 10 nəfər öldü, 59-u xəsarət aldı - VİDEO/FOTO

Dünya

28-05-2023, 09:00

Türkiyədə prezident seçkilərinin ikinci turu başlayıb

Araşdırma
Qış gəlməmiş evdə özünüz yoxlayın - Bu detal köhnəlibsə, istilik çölə gedəcək
Dərslər başladı, xərclər artdı: Sentyabr ailə büdcəsini necə dəyişir?
Bu gün Azərbaycanda Milli Musiqi Günüdür
Satışda olan ətlərlə bağlı TƏCİLİ XƏBƏRDARLIQ
Azərbaycan “həqiqi hərbi xidmət”dən niyə imtina etmir?
Rusiyadan Azərbaycana KÖÇ təhlükəsi – 10 gündə 100 min nəfər...
Hadisə
Dün, 11:44
Nigar Fərhad haqda qərar verildi - Şikayətçilər artır
Dün, 11:41
“Ramiz Mehdiyevin kürəkəni klinikamızı əlimizdən aldı, 8 il sonra borc içində qaytardı”
Dün, 10:39
DTX 5 ölkədə antiterror tədbirləri həyata keçirdi - 10 nəfər saxlanıldı - Video
17-09-2026, 11:44
Ramiz Mehdiyev məhkəməyə getmək istəmir
17-09-2026, 10:52
Bakıda 6 dost gecə 4-də dəhşət yaşayıb - Biri ölüb, digəri ağır yaralanıb - Foto
17-09-2026, 09:26
Lənkərandakı ağır qəzada ölənlərin kimliyi bilindi - Yenilənib
Son xəbərlər
  • Dün, 16:00
    Paşinyan Kremlə “soyuq savaş” acdı, “gizli plan” ifşa oldu: Ermənistan Rusiya hərbi bazasını əsas hədəfə çevirir
  • Dün, 15:30
    Avropada rəzil hala düşən Ermənistan Azərbaycana şər atdı – Bakıdan cavab
  • Dün, 14:22
    Asiyanın ən varlı adamı artıq odur – 43 yaşlı TikTok sahibinin 50 TIR dolusu pulu var
  • Dün, 14:00
    Qış gəlməmiş evdə özünüz yoxlayın - Bu detal köhnəlibsə, istilik çölə gedəcək
  • Dün, 13:32
    İcra başçılarına növbəti XƏBƏRDARLIQ – Sıra kimdə?
  • Dün, 13:13
    Azərbaycan millisinin heyəti açıqlandı
  • Dün, 12:25
    Afra Saraçoğlu da saxlanıldı
  • Dün, 12:12
    Tahir Gözel bu bankın rəhbəri oldu
  • Dün, 11:44
    Nigar Fərhad haqda qərar verildi - Şikayətçilər artır
  • Dün, 11:41
    “Ramiz Mehdiyevin kürəkəni klinikamızı əlimizdən aldı, 8 il sonra borc içində qaytardı”
  • Dün, 11:36
    Metro və dəmiryolu layihələri üçün - Dövlət ehtiyacı ilə torpaqlar alınacaq
  • Dün, 10:39
    DTX 5 ölkədə antiterror tədbirləri həyata keçirdi - 10 nəfər saxlanıldı - Video
  • Dün, 10:30
    “Neftçi” “Qəbələ”yə, “Qarabağ” “Şəfa”ya qarşı
  • Dün, 10:26
    Rusiyada üçgünlük seçkilər başladı
  • Dün, 10:21
    Hasan Şaş, Aras Bulut və daha bir neçə məşhur saxlanıldı
  • Dün, 10:18
    Formula 1-ə görə sabahdan bu yollar bağlanır - Siyahı
  • Dün, 09:43
    Dərslər başladı, xərclər artdı: Sentyabr ailə büdcəsini necə dəyişir?
  • Dün, 09:36
    Bu gün Azərbaycanda Milli Musiqi Günüdür
  • Dün, 09:30
    Səssiz ölüm təhlükəsi: Mikrodalğalı sobada yemək qızdıranların nəzərinə
  • Dün, 09:13
    İrəvandan Bakı benzini ilə bağlı açıqlama – “Azərbaycan olmasaydı...”
  • Dün, 09:00
    Satışda olan ətlərlə bağlı TƏCİLİ XƏBƏRDARLIQ
  • 17-09-2026, 18:39
    Azərbaycan lideri xanımı ilə ziyarətgahda - Fotolar
  • 17-09-2026, 16:00
    DÜNYA ÇALXALANIR: Neft 100 dolları keçdi, 10-dan çox ölkədə xalq AYAĞA QALXDI
  • 17-09-2026, 15:30
    Azərbaycan “həqiqi hərbi xidmət”dən niyə imtina etmir?
  • 17-09-2026, 15:24
    Prezident "Pirqulu Park" hotelinin açılışında iştirak etdi
  • 17-09-2026, 14:47
    Prezident və xanımı “Meysari Grand Hotel & SPA” kompleksinin açılışında
  • 17-09-2026, 14:22
    Rusiyadan Azərbaycana KÖÇ təhlükəsi – 10 gündə 100 min nəfər...
  • 17-09-2026, 13:55
    Prezident gənclərin tərbiyəsindən danışdı
  • 17-09-2026, 13:51
    DİN-ə yeni vəzifə həvalə olundu
  • 17-09-2026, 13:48
    Prezident və birinci xanım Şamaxıda
  • 17-09-2026, 12:14
    İlham Əliyev TDT TŞ rəhbərlərini qəbul etdi
  • 17-09-2026, 12:10
    Azərbaycan sərhədləri gələn ilə qədər bağlı qalacaq - YENİ QƏRAR
  • 17-09-2026, 12:01
    Azərbaycan bu ölkə ilə hava əlaqəsi yaradır
  • 17-09-2026, 11:57
    İlham Əliyev: Dünyada beynəlxalq hüququn böhranı müşahidə olunur
  • 17-09-2026, 11:51
    Azərbaycan lideri: Bu tarixi bir qapının - Zəngəzur dəhlizinin reallaşmasına zəmin yaratdı
Daha çox
  • Direktor: Səxavət Zayidov
  • Baş redaktor: Eldəniz Əmiraslanov
  • Şöbə müdiri: Solmaz Budaqova
  • Xüsusi müxbir: Burfanov Hakim Vaqif oğlu
  • Xüsusi müxbir: Hüseynov Aydın Hüseyn oğlu
  • Bölgə müxbiri Cəfərova Rəna
  • Müxbir Rəsulov Rasim Rəşad oğlu
  • Müxbir Emil Bəkir oğlu Salmanov
  • Whatsapp: (99470) 213 07 22
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Cəmiyyət
  • Hadisə
  • Müsahibə
  • Araşdırma
  • Mədəniyyət
  • Dünya
  • İdman
  • Maraqlı
  • Video
Müəllif hüquqları qorunur. PressMedia.az-ın məlumatlarından istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
  • Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə