Rasim Hüseynov,
Xəzər rayonu Zirə inzibati ərazi dairəsi üzrə icra nümayəndəsi


2024-cü il 26 fevral tarixində Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi həkk olunmuş bir hadisə baş verdi. İlk dəfə olaraq Xocalı soyqırımı qurbanlarının əziz xatirəsi artıq işğaldan azad edilmiş Xocalı şəhərində anıldı. Bu, təkcə anım mərasimi deyildi – bu, 32 illik ağrının, həsrətin və mübarizənin nəticəsi olaraq tarixi ədalətin yerini tapmasının rəmzi idi. Həmin gün ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorialının təməlini qoyaraq gələcək nəsillərə ünvanlanan mühüm bir mesaj verdi: Xocalı faciəsi unudulmayacaq, unudulmasına da heç vaxt icazə verilməyəcək.

Prezident rayon ictimaiyyəti ilə görüşündə xüsusilə vurğuladı ki, Xocalı Soyqırımı Memorial Kompleksinin layihəsi əslində uzun illər əvvəl hazır idi. Hətta onun Bakıda, Xocalı soyqırımı abidəsinin yaxınlığında inşası üçün yer də seçilmişdi. Lakin dövlət başçısının uzaqgörənliyi və strateji baxışı bu layihənin icrasını hər dəfə təxirə salmışdı. Çünki o inanırdı və əmin idi ki, Azərbaycan xalqı gec-tez öz torpaqlarına qayıdacaq və bu memorial məhz faciənin baş verdiyi torpaqda ucaldılmalıdır.

Bu qərar əslində bir siyasi iradənin, bir inamın və milli qətiyyətin ifadəsi idi. 2003–2020-ci illər ərzində ölkənin bütün siyasi, iqtisadi və hərbi potensialı bir məqsədə – ərazi bütövlüyünün bərpasına yönəldildi. Dövlətin gücləndirilməsi, ordunun modernləşdirilməsi, beynəlxalq müstəvidə aparılan diplomatik mübarizə məhz bu hədəfə xidmət edirdi.

2020-ci ilin sentyabr-noyabr aylarında baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsi 17 il ərzində aparılmış sistemli hazırlığın möhtəşəm nəticəsi oldu. Azərbaycan Ordusu Ali Baş Komandanın rəhbərliyi altında işğal altındakı torpaqları azad edərək tarix yazdı. Bu Zəfər yalnız hərbi qələbə deyildi – bu, milli ləyaqətin, ədalətin və tarixi həqiqətin bərpası idi.

Dünyaya ünvanlanan “Xocalıya ədalət!” çağırışı uzun illər ərzində lazımi səviyyədə qarşılıq tapmasa da, Azərbaycan öz haqqını beynəlxalq tribunalarda, diplomatik müstəvidə və nəhayət döyüş meydanında sübut etdi. Bu istiqamətdə xüsusilə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən həyata keçirilən “Xocalıya ədalət!” kampaniyası mühüm rol oynadı. Fondun təşəbbüsü ilə dünyanın müxtəlif ölkələrində konfranslar, sərgilər, təqdimatlar təşkil edildi, kitablar nəşr olundu, sənədli materiallar yayımlandı.

Bu günə qədər 18 ölkənin Xocalı faciəsini soyqırımı kimi tanıması mühüm diplomatik nailiyyət olsa da, böyük dövlətlərin və bəzi beynəlxalq təşkilatların hələ də bu məsələdə ədalətli mövqe nümayiş etdirməməsi acı reallıq olaraq qalır. Lakin tarix göstərdi ki, Azərbaycan öz taleyini özü həll etməyə qadirdir.

Dövlət başçısı öz çıxışında qətiyyətlə bildirdi ki, Xocalısız və Xankəndisiz Azərbaycanın qələbəsi tam sayıla bilməzdi. Çünki Xocalı faciəsi xalqımızın yaddaşında sağalmaz yara kimi qalırdı. Bu şəhərin azad olunması həm də mənəvi ədalətin bərpası idi.

2023-cü il oktyabrın 15-də Prezident İlham Əliyevin Xocalıda Azərbaycan Bayrağını ucaltması tariximizin ən qürurlu anlarından biri oldu. Bu hadisə yalnız bir şəhərin azadlığı deyildi – bu, separatizmin və erməni faşizminin Azərbaycan torpaqlarında birdəfəlik sona çatmasının simvolu idi.

Artıq 2026-cı ildəyik. Bu gün Xocalı sakinləri mərhələli şəkildə öz doğma torpaqlarına qayıdırlar. Dövlət tərəfindən həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri nəticəsində şəhərdə müasir infrastruktur qurulur, yaşayış binaları, məktəblər, uşaq bağçaları, tibb məntəqələri, inzibati binalar inşa edilir.

Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində Xocalıda yeni həyat başlayır. Vaxtilə xarabalığa çevrilmiş küçələrdə artıq uşaq səsləri eşidilir, ailələr öz doğma evlərinin təməlini qoyur, kənd təsərrüfatı və kiçik sahibkarlıq fəaliyyəti dirçəlir.

Bu qayıdış sadəcə fiziki köç deyil – bu, milli ruhun dirçəlişidir. Xocalı sakinləri üçün doğma torpağa dönüş həm də şəhidlərin ruhuna verilən ən böyük ehtiramdır. Onların xatirəsi azad Xocalıda ucaldılan memorial kompleksdə əbədiləşdiriləcək.

Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi qalacaq. Lakin artıq bu yaddaş yalnız kədər deyil, həm də qürur və zəfər hissi ilə müşayiət olunur. Azərbaycan sübut etdi ki, səbr, strateji düşüncə və milli birlik nəticəsində ən mürəkkəb problemlər belə həll oluna bilər.

Bu gün azad Xocalıda dalğalanan üçrəngli bayraq yalnız bir dövlət atributu deyil – bu, ədalətin, qayıdışın və əbədi qələbənin rəmzidir.

Xocalıya dönüş davam edir. Tarix yazılır. Və bu tarix artıq azad torpaqlarda yazılır.